La cura dalla propria salud e da quela dai propri familiar l'è no cambia
nell'impegn che ga sa dedica o nei preoccopasiun che la suscita, ma l'è
cambia nella scelta di medisin e nell'intervento di personn e di mezzi,
divigneou altament tecnic e specialità.
L'affermass da tanti ritruvà, la fa rapidament abbandunà tanti pratich più
o meno valid, cunquistà attravers un'esperienza da secul, si che adess le
pussibil ritruvai viv, almen nel ricord, dumà parzialment e a fadiga.
Cunt un pò da pasienza sunt andà a ricerca di ricett e rimedi nustran e
naturai che adess vo a raccuntà:
L’ài da cusina, vegniva usa par i ferì e par cura la pressiun alta.
La genziana l'usavancume tonic par digerì e par cura la gastrite.
L'asèe l'usavan par guarì i puntur d'insett, i cuntusiun, i dulur
reumatich e ul mal de gula.
La camamela la usavan in genere cume calmant, cume rimedi nella digestiun
difficii, e par calmà i gunfiur.
La malva l'usavanpar cura le emoroidi, l’ifiammasiun dall'intestin, par
rinfurzà e cura i reni, e cuntra i gunfiur.
La gramegna l'era usada cume diuretico e cuntra ul mal de ventar.
L'oli da ricin l'era ul purgant infallibil.
La pell di brocch dal murun l'usavan cume cicatrizzant sui ferit.
La patata taiada a fett l'eraefficace contra i bugnuni, gl’ascess
dentari, i scutadur, la stanchessa di oeucc e par fermà ul sanch da nas.
Par nettà i dent usavan la salvia.
Cunt i sumens dal lin masnàa,sa preparava una pulentina, che applicà
calda sul ventar o alla schena quand vun al gh’aveva la bronchite o la
polmonite, o in altra part par fa maruà i bugnuni.
I sanguett servivan a cava ul sang, vegnivan applicà sui brasc, sulla
schena, sui gamb e sul ventar, a segunda dal mal che sa vureva' ovvià. Parchè
s’attaccassen, sa metteva, al punto desidera un pò
da succher, epeu sa cupriva la sanguetta cunt un bicer che l'era tegnù
fermu finchè la sanguisuga la cominciava a, sciuscià ul sang.
S’aduperavan quand gh’era la pressiun alta cunt fort mal de cò, e
nei congestiun pulmunar.
La radis della valeriana l'era usada cume calmant sia dai stat nervus che
dal dulur.
La dulcamara l'era usa cume depurativ e cuntra la tuss.
Cert che la medicina la fà di prugress enormi al di d'incoeu, però se par
certi piccul malann andassum all'antiga anzichè ciapà i solit pastigli,
forsi sarium menu inquina
I VESTI
I oman vestivan cunt camisa de flanela senza culett; quest l'era custitui
da una bassa fassa circular butunà sul davanti i i calzun putost comud cul
risvolt, tegnù su cunt i bratei o da una cintura da curamm giacca e gilè
puttost aderent, e ul capell o berett che mancavan mai a qualunque stagiun, d'inverna
par riparass dal fred mettevan ul tabàr, e ai pèe i sucuaruni che eran furmà
da una tumera in pell e da una grossa seufa da legn che quasi sempar venivan
rinfursà cunt i stachetuni e fer par dura pusse.
I donn vestivan cunt sutana, curpett sciall e panett in cò e sciavatt ai pèe.
Cume accessori gh’era: calzett, scalfarott, fasulett, pantoful, socuar;
bursin e portafeui, tabachera da nas, urulog, bucul e anei, mansciuni.